Bia “báo ân Asaba Sakitaro” phản ánh sâu sắc tình hữu nghị Việt – Nhật thời cận đại
Tiêu đề:      Bia “báo ân Asaba Sakitaro” phản ánh sâu sắc tình hữu nghị Việt – Nhật thời cận đại
Mục:      Nhật Bản, Thông tin - Tư liệu
Tác giả:      Chương Thâu
Mã tài liệu:      1452576892
Năm xuất bản:      2013
Số xuất bản:      9
Ngôn ngữ:      Tiếng Việt
Đánh giá:      0 
Mô tả nội dung:     

Phong trào Đông du tuyển chọn thanh niên Việt Nam yêu nước sang du học ở Nhật Bản để về cứu nước do Hội Duy tân mà linh hồn là Phan Bội Châu khởi xướng từ những năm 1905-1909. Tính đến năm 1908, số du học sinh đã lên tới 200 người. Họ được sự giúp đỡ của các chính khách, nhân sĩ tri thức tiến bộ và nhân dân Nhật Bản sắp xếp vào học tại hai trường chính là Chấn Võ học hiệu (Shunbu gakko) và Đông Kinh Đồng Văn thư viện (Tokyo Dobun Shoin) và một số trường tiểu học, ngoại ngữ, trung học ở Tokyo. Giảng viên các trường này đều là người Nhật.

Du học sinh Việt Nam được học các môn khoa học phổ thông về toán, lý, hóa, văn, sử, địa… và các môn thưởng thức về quân sự và luyện tập ở thao trường. Chương trình học tập này nhằm đào tạo học sinh thành những chiến sĩ cách mạng có trình độ văn hóa và quân sự cần thiết cho công cuộc đánh đuổi thực dân Pháp và xây dựng nước Việt Nam say này.

Số du học sinh này còn thường xuyên sinh hoạt tu dưỡng đạo đức, tư tưởng trong một tổ chức đồng hương gọi là “Công Hiến hội” do Phan Bội Châu và Cường Để đứng đầu và các thành viên đại diện cho từng miền Bắc, Trung, Nam cùng điều hành chung các công việc của lưu học sinh. Phong trào Đông du còn nhận được sự cưu mang giúp đỡ của nhiều nhà hảo tâm thiện chí của Nhật Bản lo cho nơi ăn chốn ở chu đáo với tấm lòng “đồng văn, đồng chủng, đồng châu” với người Việt Nam rất đáng trân trọng.

Phong trào Đông du đang hoạt động có hiệu quả, thì thực dân Pháp câu kết với Chính phủ Nhật Bản ra lệnh đàn áp, giải tán… và đến tháng 3-1909, toàn bộ lưu học sinh Việt Nam và các lãnh tụ Phan Bội Châu, Cường Để bị trục xuất khỏi Nhật Bản. Tình hình trở nên nghiêm trọng. Ngay cả kinh phí để cho học sinh hồi hương cũng gặp phải khó khăn không nhỏ. Một số du học sinh lén lút lưu lại để tiếp tục học tập lại càng khó khăn gian khổ trăm bề!

Vừa lúc đó, bác sĩ Asaba Sakitaro đã kịp thời chi viện cho Phan Bội Châu một số tiền lớn (1.700 yên, trong khi lương tháng của hiệu trưởng trưởng tiểu học chỉ được 18 yên) với tấm lòng hào hiệp vô tư vì đại nghĩa như trước đó ông đã từng cưu mang nhiều học sinh Việt Nam.

Bác sĩ Asaba Sakitaro quả thật là một “đại ân nhân” của phong trào Đông du. Cho nên, sau hơn 10 năm rời khỏi Nhật Bản  về Trung Quốc hoạt động trong Việt Nam Quang phục hội và bị tù tội, Phan Bội Châu đã cùng với các chiến hữu xưa kia cùng hoạt động ở Nhật Bản tìm đường đến tận quê hương của bác sĩ Asaba Sakitaro (lúc này đã qua đời) để dựng bia kỷ niệm cho vị ân nhân này tại Unuyama, thôn Higashiasaba, tỉnh Shijuoka.

“Tấm bia báo ân” được dựng lên vào thời điểm này (1918) là một tấm bia lớn bằng đá liền khối cao khoảng 2,25m, rộng 0,8m đặt trên bệ xi măng và có nhà bia trùm lên trên. Toàn bộ nhà bia và bia cao đến trên 3,5m, thật là một tấm bia to cao quá cỡ. Lòng bia khắc văn bia bằng chữ Hán. Toàn văn phiên âm như sau:

“Thiểu Vũ Tá Hỷ Thái lang công kỷ niệm bia:

Dư đẳng dĩ quốc nạn, bôn Phù Tang. Công ai kỳ chí chửng ư khốn, phất ký sở thù cái cổ chi kỳ hiệp dã. Ô hô! Kim cánh vô công dĩ. Thương mang thiên hải, phủ ngưỡng thùy tố, viên lặc sở cản vu thạch.

Minh viết:

Hào không cổ kim, nghĩa hằng trung ngoại. Công thí dĩ thiên, ngã thụ dĩ hải. Ngã chí vị thành, công bất ngã đãi. Du du thử tâm, kỳ ức vạn đái.

Mậu Ngọ xuân. Việt Nam Quang phục hội đồng nhân cẩn chí.

Đại Sam Húc Lĩnh thuyền.”   

Nội dung toàn văn tấm bia dịch như sau:

Bia kỷ niệm Ông Asaba Sakitaro

Chúng tôi vì quốc nạn, chạy sang đất Phù Tang.

Ông thương chí chúng tôi, giúp khi khốn khó, không mong báo đáp. Ông có thể so sánh với người kỳ hiệp đời xưa.

Than ôi! Nay ông không còn nữa! Mênh mông trời biển, lòng này khôn tỏ, mới khắc cảm tưởng vào đá.

Ghi rằng:

“Xưa nay, ít người hào hiệp như ông. Lòng nhân nghĩa của ông bao trùm khắp trong ngoài. Ông giúp chúng tôi như trời, chúng tôi chịu ơn ông như biển. Đến nay, chí chúng tôi chưa thành, mà ông thì không còn nữa. Lòng chúng tôi đau xót vô cùng, ức vạn năm về sau cũng không hề nguôi”.

Tất cả những người của Hội Việt Nam quang phục xin kính ghi.

Mùa xuân năm Mậu Ngọ

Người khắc bia: Osugi Kyokurei.

Tiểu sử của Ông Asaba Sakitaro tóm tắt như sau:

“Sinh năm 1867. Cụ thân sinh là Asaba Yoshiki. (Trong cuộc Minh Trị duy tân, Yoshiki tham gia phe Duy tân và trở thành quân nhân của Chính phủ Minh Trị, sau khi về hưu ở Tokyo, hoạt động cho nhà Ngân hàng).

Tốt nghiệp Y khoa của trường Đại học Đế quốc (nay là ngành y của Đại học Tokyo) năm 1894.

Sau khi tốt nghiệp đại học, có ý định sang Đức lưu học, nhưng vì sức yếu (bị bệnh lao phổi) đành từ bỏ ý định đó.

Năm 1900, thành lập một bệnh viện ở thôn Macha, tỉnh Kanagawa, cách Tokyo khoảng 70km. Ở Nhật Bản khi đó, việc một bác sĩ chịu làm việc ở nông thôn là điều hiếm có, nên người địa phương rất quý mến  bác sĩ Asaba. Trong thời gian làm Viện trưởng bệnh viện này, bác sĩ đã giúp đỡ cho anh em lưu học sinh Việt Nam.

Năm 1910, bác sĩ vì bị bệnh lao phổi, mất tại Macha ở tuổi 44.”

Việc dựng tấm bia báo ân này khá tốn kém, Phan Bội Châu không đủ sức cáng đáng. May nhờ sự đóng góp phần lớn công sức và tiền bạc của nhân dân HigashiAsaba với tất cả tấm lòng ngưỡng mộ công đức và tình bạn giữa Asaba Sakitaro với Phan Bội Châu mới có thể hoàn công được. Đây cũng  là một biểu hiện nữa của mối tình nghĩa sâu sắc nhân dân Nhật Bản đối với nhà yêu nước Phan Bội Châu của Việt Nam. Mối tình thật vô cùng thiêng liêng và cảm động. Chính vì vậy mà trong bản “tự thuật” của mình, Phan Bội Châu đã trân trọng ghi lại mối cảm tình thâm hậu đó: “Tôi đặc biệt viết ra đây để truyền lại cho đồng bào Việt Nam biết đến nghĩa cử của những người bạn Nhật Bản như thế này mãi mãi”. Sự kiện lịch sử này nhân dân hai nước Việt - Nhật vẫn hằng ghi nhớ và trân trọng.

Năm 2003, Hội nghiên cứu di sản văn hóa thị trấn Asaba thành lập ban chuẩn bị kỷ niệm việc xây dựng bia Asaba Sakitaro và tháng 7 năm 2003, Hội đã tổ chức lễ kỷ niệm 85 năm xây dựng bia tưởng niệm, cũng là để kỷ niệm 85 năm quan hệ hữu nghị Asaba - Việt Nam. Lễ kỷ niệm trọng thể này có sự tham dự của đông đảo nhân dân làng Kyu Higashi Asaba và thành phố Fukuroi nhiều lưu học sinh Việt Nam, đặc biệt vợ chồng  Đại tá Phan Thiện Cơ cháu ruột của cụ Phan Bội Châu  cũng được mời sang dự.

Năm 2005, Hội Asaba - Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm phong trào Đông du và tổ chức nghiên cứu về tỉnh Nghệ An (quê hương Phan Bội Châu) và cử phái đoàn sang Việt Nam tham gia lễ kỷ niệm phong trào Đông du ở Nghệ An, Thừa Thiên - Huế và Hà Nội, thăm nhà tưởng niệm cụ Phan ở Nam Đàn.

Tháng 3–2008, Hiệp hội Asaba - Việt Nam đã biên soạn và xuất bản cuốn sách tiếng Nhật nhan đề “Con đường độc lập của Việt Nam - Lịch sử phong trào Đông du”, trong đó có một số chương viết về tình bạn giữa Phan Bội Châu và Asaba Sakitaro trong phong trào Đông du. Những chương sách này gần đây được tác giả Amma Yukiho tách ra in riêng thành một cuốn sách và đã được dịch ra tiếng Việt, bản thân tác giả bài viết này được mời viết “lời giới thiệu”. Cuốn sách này tuy mỏng mà sang trọng và tình nghĩa hàm chứa trong đây thật sâu nặng thắm thiết. Đặc biệt cuốn sách được phát hành rộng rãi nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày mất của bác sĩ Asaba Sakitaro (1910 - 2010), 70 năm ngày mất của cụ Phan Bội Châu (1940- 2010) và 105 ngày khởi phát phong trào Đông du tại Nhật Bản (1905-2010). Nhân đây, với tư cách là người đã nhiều năm nghiên cứu  về con người và sự nghiệp của cụ Phan, đã được biết đến những chứng tích hoạt động của của cụ Phan trên đất Nhật Bản những năm đầu thế kỷ XX, tác giả rất đỗi cảm động và chân thành cảm ơn tác giả và Hội Asaba - Việt Nam.

Nhân dịp này, Hiệp hội Asaba - Việt Nam và thành phố Fukuroi lại cử đoàn đại biểu sang Việt Nam trao tặng cho Nhà Bảo tàng lưu niệm Phan Bội Châu ở Huế, và ở Nghệ An bản dập “tấm bia báo ân Asaba Sakitaro” và dự các cuộc hội họp kỷ niệm Phan Bội Châu.

 

 

GS. Chương Thâu

Lượt xem:      2901
Bạn cần phải đăng ký tài khoản và đăng nhập vào hệ thống để có thể DOWNLOAD MIỄN PHÍ bài viết dưới dạng file PDF.

Đánh giá


TỔNG BIÊN TẬP

PGS.TS. PHẠM HỒNG THÁI

 

PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

PGS.TS. PHẠM QUÝ LONG

 

TRƯỞNG PHÒNG BIÊN TẬP - TRỊ SỰ

ThS. VŨ THỊ MAI

HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP

Chủ tịch hội đồng

PGS.TS. PHẠM HỒNG THÁI

Ủy viên hội đồng

TS. Lý Xuân Chung
PGS.TS. Phạm Quý Long
TS. Trần Quang Minh
TS. Đặng Xuân Thanh
GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng
GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn

TÒA SOẠN

 

Phòng 1207 - Tầng 12, Tòa nhà Viện Hàn Lâm Khoa Học Xã Hội Việt Nam.
Số 1, Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội.